Page content

Aandeelhoudersovereenkomst opstellen: 10 aandachtspunten

Aandeelhoudersovereenkomst opstellen: 10 aandachtspunten

Over het opstellen van een aandeelhoudersovereenkomst wordt vaak te makkelijk gedacht. Fouten of hiaten kunnen de betrokken partijen onverwachte problemen of jarenlange ellende bezorgen. In dit artikel zal ik daarom de 10 belangrijke aandachtspunten toelichten die zeker in acht moeten worden genomen bij het opstellen van een aandeelhoudersovereenkomst.

Wat is een aandeelhoudersovereenkomst?

Een onderneming begin je vaak niet alleen, maar met één of meerdere partners met een eigen mening en idee over de bedrijfsvoering. Onenigheid ligt op de loer. Een aandeelhoudersovereenkomst biedt dan de oplossing. In deze overeenkomst worden namelijk vooraf al afspraken opgenomen met betrekking tot de onderlinge verhouding en samenwerking tussen aandeelhouders van een vennootschap. De aandeelhoudersovereenkomst wordt beheerst door het verbintenissenrecht en is in tegenstelling tot de statuten niet openbaar. Verder is dit contract vormvrij. Dit betekent dat je in beginsel alles mag opnemen binnen de grenzen van dwingend recht. Zo leidt strijdigheid met de goede zeden en openbare orde tot nietigheid. Ook moet er rekening worden gehouden met bepalingen die strijdig zijn met bepalingen uit de statuten van de vennootschap. Een aandeelhoudersovereenkomst wordt namelijk gesloten naast de regelingen die in de statuten van een vennootschap reeds zijn opgenomen.

Er is in de rechtspraak al aardig wat gezegd over dit onderwerp. Het uitgangspunt hierbij is dat de rechter aan de hand van artikel 2:8 Burgerlijk Wetboek (beginsel van redelijkheid en billijkheid) de toelaatbaarheid bepaalt van een beroep op een bepaling uit de aandeelhoudersovereenkomst die in strijd is met de statuten. Het vennootschappelijk belang dient voorop te staan. Met andere woorden: de aandeelhoudersovereenkomst prevaleert niet altijd boven de statuten, dit hangt af van de omstandigheden van het geval.

Onderwerpen van een aandeelhoudersovereenkomst?

Zoals eerder gezegd, mag in principe alles worden opgenomen in een aandeelhoudersovereenkomst. De aandeelhoudersovereenkomst heeft een ‘regelende’ karakter naast het dwingendrechtelijke karakter van de statuten. De volgende onderwerpen zijn het meest voorkomend of standaard opgenomen in een aandeelhoudersovereenkomst:

  1. Benoeming en ontslag van de bestuurders en commissarissen van een NV of BV;
  2. De onderlinge stemverhouding van de aandeelhouders;
  3. Besluitvorming (volstrekte meerderheid, of 100% van de stemmen);
  4. Bijzondere bedingen, zoals geheimhoudingsplicht en concurrentiebeding;
  5. De verdeling van winst van de vennootschap over de aandelen;
  6. Regels bij verkoop van de (verschillende typen) aandelen;
  7. Geschillenregeling;
  8. Wijzigen van de aandeelhoudersovereenkomst;
  9. Het bijeenroepen van een aandeelhoudersvergadering.

Aandachtspunten bij het opstellen van een aandeelhoudersovereenkomst

Onderstaand volgen 10 belangrijke aandachtspunten met tips bij het opstellen van een aandeelhoudersovereenkomst.

Aandachtspunt 1: Begripsbepalingen

Begrippen in overeenkomsten kunnen vaak op verschillende manieren worden geïnterpreteerd. Zorg daarom voor heldere en duidelijke definitieomschrijvingen in de begripsbepalingen om dit te voorkomen.

Aandachtspunt 2: Besluitvorming van het bestuur

Dit onderwerp kom je bijna altijd tegen in een standaard model aandeelhoudersovereenkomst. Afgesproken kan worden om besluiten te nemen bij bijvoorbeeld een gewone of gekwalificeerde meerderheid van de stemmen. Ook is het mogelijk om naast een basisbepaling van besluitvorming een afwijkende bepaling op te nemen voor bepaalde onderwerpen in de aandeelhoudersovereenkomst. Hiermee bedoel ik dat voor bepaalde besluiten meer stemmen nodig zijn dan gebruikelijk. De valkuil hierbij is dat de partijen bij de aandeelhoudersovereenkomst niet goed hebben nagedacht over de vraag voor welke besluiten dan een afwijkende bepaling zou moeten gelden. Gevolg: conflict.

Om dit zoveel mogelijk te voorkomen is het aan te raden om met de partijen bij de aandeelhoudersovereenkomst goed te bespreken voor welke onderwerpen een afwijkende bepaling gewenst is. Statutenwijzigingen, wijzigingen in de aandeelhoudersovereenkomst, het aangaan van overeenkomsten namens de vennootschap en een besluit tot ontbinding van de vennootschap zijn voorbeelden van besluiten die extra aandacht vragen bij het opstellen van de besluitvormingsbepaling.

Aandachtspunt 3: Besluitvorming met een arbeidsongeschikte aandeelhouder

Verstandig is om de besluitvorming zo volledig mogelijk te regelen, dus ook voor de situatie dat een aandeelhouder arbeidsongeschikt wordt. Dit betekent namelijk dat hij vaak niet in staat is om te stemmen bij voorgenomen besluiten. Dit kan de besluitvorming in de weg staan, vooral indien er sprake is van een 50/50 verdeling. Er zijn verschillende mogelijkheden om in deze situatie te voorzien in de aandeelhoudersovereenkomst. Gekozen kan worden voor de optie dat de arbeidsongeschikte aandeelhouder een (voorlopige) vervanger aanstelt, of bij langdurige arbeidsongeschiktheid, bijvoorbeeld langer dan zes maanden, verplicht wordt om zijn aandelen aan te bieden.

Aandachtspunt 4: Beloning bij ziekte van aandeelhouder

Bij ziekte van een aandeelhouder kan het zo zijn dat een ander zijn taken en bevoegdheden (tijdelijk) overneemt. De valkuil hierbij is dat uitbetaling van de beloning van de aandeelhouder blijft doorgaan. Dit kan gevolgen hebben voor de financiële gezondheid van de onderneming. Aan te raden is om in de aandeelhoudersovereenkomst af te spreken deze beloning na een aantal maanden stop te zetten, of gedeeltelijk uit te keren.

Aandachtspunt 5: Exit-regeling

De situatie kan zich voordoen dat een aandeelhouder de samenwerking wenst te beëindigen vanwege bijvoorbeeld onderlinge geschillen of persoonlijke redenen. Deze beëindiging kan een lange staart krijgen van procedures voor de rechter indien hiervoor niets of niet duidelijk genoeg is geregeld in de aandeelhoudersovereenkomst. Wie bepaalt in dat geval hoe de aandelen gewaardeerd worden en aan wie mogen ze worden verkocht? De zogenaamde exit-regeling biedt hierin uitkomst.

In de exit-regeling kan worden opgenomen binnen welke periode en aan wie de aandelen moeten worden verkocht en wie de prijs van de aandelen waardeert. Meestal wordt dit bepaald door een onafhankelijke derde, aangewezen door de partijen bij de aandeelhoudersovereenkomst. Echter, mogen de partijen zelf ook afspraken maken over de waarderingsmethode van de aandelen in de aandeelhoudersovereenkomst.

Aandachtspunt 6: Aanbiedingsregeling

De exit-regeling kan ook worden opgenomen voor diverse situaties waarin een aandeelhouder zijn aandelen moet aanbieden in een aanbiedingsregeling. Een voorbeeld hiervan is de eerder behandelde situatie waarbij een aandeelhouder langdurig arbeidsongeschikt is, wanneer een aandeelhouder zich niet houdt aan een afgesproken non-concurrentiebeding of wanneer de aandeelhouder handelingen verricht die schadelijk zijn voor de onderneming. Denk daarom goed na over situaties die je in de aanbiedingsregeling wilt opnemen.

Aandachtspunt 7: Verkoop van aandelen aan andere aandeelhouder

Wanneer het erg goed gaat met de onderneming en de aandelen flink in waarde stijgen, kan een aandeelhouder besluiten om zijn aandelen te verkopen aan de andere aandeelhouder. De valkuil in deze situatie is dat de financiële gezondheid van de onderneming in het geding komt indien het bedrag in één keer moet worden betaald. Het is daarom verstandig om een bepaling op te nemen die het mogelijk maakt om zulke betalingen in termijnen te kunnen voldoen.

Aandachtspunt 8: Het non-concurrentiebeding

Het komt voor dat een aandeelhouder besluit om een onderneming voor zichzelf te beginnen of gaat werken voor een onderneming die concurreert met de onderneming waarvan hij aandeelhouder is. Dit kan serieuze gevolgen hebben voor de gezonde ontwikkeling van de onderneming wanneer er geen non-concurrentiebeding is opgenomen in de aandeelhoudersovereenkomst. Dit beding voorkomt namelijk dat een aandeelhouder concurrerende handelingen mag verrichten. Als extra preventiemaatregel raad ik aan om een boetebeding te koppelen aan het non-concurrentiebeding, zodat er een voorlopige schadebedrag is vastgesteld en om verdere inbreuk te voorkomen.

Aandachtspunt 9: Onderlinge geschillen

Onderlinge geschillen van aandeelhouders kan, vooral bij een 50/50-verhouding, leiden tot het vastlopen van besluitvorming. Om zo snel mogelijk tot een passende oplossing te komen, raad ik aan om een geschillenregeling op te nemen. Hierin kan worden afgesproken dat het geschil vertrouwelijk wordt voorgelegd aan een gezamenlijk gekozen mediator. Indien hiervoor gekozen wordt, moet er wel rekening worden gehouden met dat beide partijen hier vrijwillig aan mee willen werken.

Aandachtspunt 10: Toekomstige partijen bij de aandeelhoudersovereenkomst

Het is wenselijk om toekomstige aandeelhouders ook de afspraken op te leggen uit de al gesloten aandeelhoudersovereenkomst. Vaak wordt vergeten om in deze situatie te voorzien in de aandeelhoudersovereenkomst, waardoor er in beginsel een nieuwe aandeelhoudersovereenkomst moet worden afgesproken. Dit zorgt voor onnodig extra werk en kan worden voorkomen door een zogenaamde kettingbeding op te nemen. Dit beding zorgt ervoor dat de partijen bij de aandeelhoudersovereenkomst deze afspraken ook kunnen opleggen aan toekomstige aandeelhouders.

Conclusie opstellen aandeelhoudersovereenkomst

Een aandeelhoudersovereenkomst is en blijft altijd maatwerk. Elke onderneming heeft te maken met specifieke omstandigheden en zakelijke belangen. Laat je daarom altijd goed informeren over jouw aandeelhoudersovereenkomst om deze naadloos af te stemmen op de unieke en bijzondere omstandigheden binnen jullie eigen onderneming.

Vincent Jongedijk
Vincent is de oprichter, eigenaar en het gezicht van Overeenkomst.nu. Hij heeft in 2000 zijn studie bedrijfseconomie en in 2013 zijn studie milieurecht voltooid aan de Universiteit van Tilburg.Vincent is sinds 2004 zelfstandig ondernemer en werkt met name voor vastgoedbeleggers, vastgoedhandelaren, beheerders, projectontwikkelaars en diverse makelaarskantoren.Vincent beheert enkele vastgoedportefeuilles, adviseert op het gebied van vastgoedexploitatie en ruimtelijke mogelijkheden en procedeert als jurist in huur- en bestuursrechtzaken.

Comment Section

0 reacties op “Aandeelhoudersovereenkomst opstellen: 10 aandachtspunten

Plaats een reactie


*